REASUROR

 

Rinet: Sektörümüzde Bir İletişim Devi -1

Bu yazıda sektörümüze, merkezi Brüksel'de bulunan RINET'i (Reinsurance and Insurance Network) tanıtmaya çalışacağız.

Rinet, kâr amacı gütmeyen, üyeleri arasında iletişim ve bilgi işlem konusunda hizmet veren bir kuruluşdur. 18 farklı ülkeden 103 üyesi ve 29 ülkede kayıtlı 79 ofisi; 43 PC, 8 merkezi kompüteri içeren 58 EDI (Elektronik Data Interchange) bağlantısı; 19 yerel ağ ve 26 ana bilgisayar içeren 96 elektronik postalama bağlantısı; 23 PC ve 36 merkez'den oluşan 59 Rinet Information Servisi (RIS) ile Rinet, dev bir örgütlenme ve gelişmiş bir bilgisayar ağı olarak karşımıza çıkmıştır (Tablo 1).

14 Kasım 1991' de Heatrow'da yapılan görüşmelerde RİNET, BRMA (Brokers and Reinsurance Association in the USA), RAA (Reinsurance Association of America), EDI standardlarının geliştirilmesi amacıyla yeni bir örgütlenmeye gitme karan aldılar. Bu yeni örgütlenme ile ilgili incelemeyi bir başka yazıya bırakıp, konumuza dönelim.

Sağladığı hizmetleri öncelikle ikiye ayırabiliriz.

1. Standardların Geliştirilmesi: Rinet, üyeleri arasında doküman değişimi için standart mesajlar geliştirir. Şu an sigorta sektörü için tek bir uluslararası Standard oluşturacak "Elektronik dökümanlar"ın tanınması (kabulü) beklenmektedir. Standardların geliştirilmesinde amaç, bilgisayarlar arasında daha sağlıklı bir iletişimin sağlanmasıdır. Örneğin bir hasar ya da teknik hesabın, çok az veya hiç insan unsuru olmadan, göndericiden alıcıya ulaşması nihai hedeftir.

2. Network Uygulamaları: Üyelerin veri tabanlarına doğrudan ulaşan, karşılıklı elektronik bilgi değişiminin standart mesajlarla gerçekleştirilmesidir. Bu hizmet, uluslararası IBM bilgi ağı üzerinden sağlanır. Rinet bu hizmetlerin üyelerce kullanılabilmesi için gerekli destek ve bağlantıyı sağlamakta yardımcı olur.

80 li yılların ilk yarısında örgütün doğuş ve gelişmesi nedenlerine bakalım:

Uluslararası Sigorta ve Reasürans topluluğunda otomasyon, ev tipi bilgisayar sistemlerinin günlük işlerde verimi arttırmasıyla başladı. Yoğun olarak "data collection sheets" (1) ve "batch processing programs" (2) kullanıldı. Bir sonraki adım online ekranlarla son kullanıcının masasına getirilen eş zamanlı uygulamalar idi. Bu uygulamalar ofis içi iletişime de öncülük etti. Daha sonraları sektör, ülke içi ve dışındaki diğer kuruluşların bilgisayarları ile doğrudan ilişkiye girme aşamasına geldiğinde, önüne çıkan kavram "telekomünikasyon" oldu. Bu yolla şirketler ve dağınık iş ortaklarının bilgisayarları, birbirleriyle konuşabilir hale geldi. Bu noktada yeni bir fikir oluştu. Evrakların bilgisayarlar arasında transferi esnasında, alıcı bilgisayarın yazıcısından bilginin basılabilmesi için, gönderilen bilginin içine bir kilit, anahtar ya da şifre konulması gerekti. Bu şekilde evrak iletişiminde büyük hızlara ulaşılabilecekti. Bu bağlamda, ülkeler arası ve sektörümüze yönelik bir ağ fikri oluştu ve Rinet doğdu. Kuruluşundaki ilk hedefi elektronik mektup ve bilgi değişimini sağlamaktı. İzleyen yıllarda Rinet, günün 24 saati, yılda 365 gün ve 39 Ülkede 750 kenti kapsayan hizmetleri verebilir hale geldi. Şimdi verilen bu hizmetleri önce adlandırıp, sonra da detaylandıralım.

1. Underwriter için Rinet,

2. Muhasebe servisleri için Rinet,

3. Yönetim kademesi için Rinet,

4. Sigorta ve Reasürans piyasası için Rinet,

5. Elektronik mektup,

6. Dosya Transferi,

7. Main frames,

8. Standard kodlar,

9. Bilgi bankaları,

10. Kurucu üyeler.

1. Bir underwriter, brokerlardan, sedan şirketlerden ve reasürans şirketlerinden işiyle ilgili hızlı ve kesin bilgi almak zorundadır. Rinet'in posta kutusu, "mail box", onlarla, masası üzerindeki terminalden direkt olarak ilişki kurmayı sağlar.

Böylelikle saat farklarından, hava koşullarından etkilenmez, veya bilginin gönderildiği anda alıcının ofisde olup olmaması önem kazanmaz.

2. Günümüzde muhasebe servislerine, yurt içi ve dışındaki diğer şirketlerden çok fazla sayıda, içinde değişen miktarlarda hataları da içeren hesaplar gelmektedir. Rinet'in "Dosya Transfer Sistemi" kanalıyla gönderilen hesaplar, saptanan formlara, nakil kodlarına uygunluk testinden ve de en önemlisi, hesapların içeriğindeki işlemlerin trete şartlarına uyup uymadığı testinden geçerek alıcıya ulaşmaktadır (Şekil I). Alıcıya hata kontrolleri yapıldıktan sonra ulaşan hesapla ilgili yine de soru olursa, mailbox sistemi ile direkt irtibat kurmak da mümkün olmaktadır.

3. Mailbox sistemi vasıtasıyla bir yöneticinin seyahatteyken bile ana şirket bilgisayarına (home office computer) ulaşması mümkündür. Tabii ki yanında bir portatif bilgisayar olması şartıyla. Bir otel odasından telefon vasıtasıyla Rinet'le bağlantı kurması, bunun için yeterlidir. Rinet'in "Dosya Transfer Sistemi", alınan hesaplarla ilgili bilginin kendi üzerinden gönderilmesi esnasında, önemsiz hataları ve yanlış anlamaya yol açabilecek konuları, yönetici bağlantı kurduğu anda ekranında gösterecektir.

4. Reasürans işlemlerinin standardizasyonu, iletişimde kalite ve yeterlilik yaratacağından, sigorta şirketleriyle daha kolay bağlanma olanağı sağlayacaktır. Böylece genel ekonomik yapı içinde sektör güçlenecek, teknoloji düzeyinin yükselmesiyle de yenilikçi akımlar canlanacaktır.

5. Rinet'in Mailbox sistemi, geleneksel postacı görevini manyetik ortama geçirmektedir. Dünyanın her yerine şehirler ve kıtalararası olarak her türlü standarddaki mesajların partnerler arasında serbest dolaşımını sağlar. Dünyadaki yaygın iletişim ağının gücünü ve hızını kullanarak mesajların yollanmasını, alınmasını ve saklanmasını sağlayan elektronik posta sistemidir. Ana amaç ise, entegre edilmiş uluslararası ofis iletişimini, ek hizmetlerle güçlendirerek, üyeleri arasında gerçekleştirmektir (Şekil II).

6. Dosya transfer sistemi:

- Göndericinin bilgisayarından aldığı dosyaları daha sonra kullanılmak üzere saklar.

- Dosyaları yazılım ve Rinet iletişim kodlarına uygunluğu açısından kontrol eder.

- Bu dosyaları alıcıların bilgisayarlarına gönderir.

- Göndericiye de dosyaların alıcının bilgisayarı tarafından alınıp alınmadığı hakkında bilgi verir.

Ana amacı, sigorta ve reasürans şirketleri arasında hesapların karşılıklı değişimini sağlamaktır. Ancak iki üye arasında Rinet'in dosya transfer sistemini kullanarak da dosya alışverişi yapılabilir (Şekil III) Bu durumda yukarıda sözü edilen kontrol devre dışı kalır.

7. Rinet'in amacı, farklı bilgisayar sistem ve markaları arasında sigorta sektörünün çoğunluğunu kısa sürede ve etkili düzeyde birleştirmektir. Bunun için gerekli teknik desteği üyelerine sağlar.

8. Hesapların bilgisayarlar arasında değişiminin sağlanabilmesi için standard kural ve kodlara ihtiyaç vardır. Rinet'in iletişim kodları (Transportation Codes) bu amaca yöneliktir. Bunlar Birleşmiş Milletlerin tavsiye ettiği bilgi değişim kurallarına uygun olarak, reasürans şirketlerinin oluşturduğu ortak bir kuruluş tarafından saptanmıştır.

9. Sigortacılar için gerekli bilgileri içeren bilgi bankaları ve veri tabanlarını Rinet sağlar.

10. Kurucu üyeler:

Munich Re,

Swiss Re,

Skandia International,

Mercantile ve General,

Nacional de Rcassegurros S.A.,

Nederlandse Reassurantie Group,

Sociele Commercial de Reassurance,

Unione Italiana di Riassicurazione.

Rinet'e üye olma konusunda etken olan nedenleri de şöylece sıralamak mümkündür:

- Sigorta ve Reasürans Piyasasını da içine alan gelişmiş ağı yoluyla, iş ortakları arasındaki elektronik iletişimi, özellikle de Elektronik Bilgi Değişimini (EDI) sağlar (Rinet Vision).

- Reasürans konusunda iletişim için uluslararası kabul edilebilir mesaj standardları geliştirir. Üyelerini elektronik haberleşmeye teşvik eder (Rinet Mission).

- Tipik reasürans mesaj standardları sunar. 30'un üzerinde ülke arasında VAN (Value Added Network) hizmetleri verir. Veri tabanına erişim ve teknik destek sağlar (Rinet Offering).

- Gönderici ve alıcının bilgi yapı ve kodlarını değiştirmeksizin, değişik iş ortakları arasında, ana sistemler arası iletişimi sağlar. İç ya da dış haberleşmesini sadece bir arayüzle (interface) gerçekleştirir. Oysa ki bu tür bir haberleşme, kod değişikliklerinin sürekli olarak güncelleştirilmesi gerektiğinden, birçok arayüze ihtiyaç göstermektedir. Sektörün genel gereksinimlerini dikkate alarak gönderici ve alıcıların kolay kullanımını sağlayacak biçimde tasarlanmıştır. Asgari komutla azami bilgiye ulaşmayı sağlar. Bunları yaparken varolan uygulamaları da korur (Rinet's EDI Standards).

- Bilgi giriş yazılımı ile desteklenen bütün yeni mesajlar veya belli branşlar için isteğe bağlı bilgi giriş sistemi yazılımı yoluyla bağlanılan VAN hizmetleri uluslararası ve ulusal değişik iş ortakları arasında, şirket ya da şirketler topluluğu içinde kullanılabilir (Rinet's E-Mail Service).

- Üyeler için optimal ve standardlaşmış anlaşmalar terimler ve kurallar sağlar. Diğer bilgi ağlarının, özellikle ulusal networklerin uyumluluğunu ve aynı zamanda bağlantılarını gerçekleştirmeyi amaçlar (Rinet's Active Partnership with VANs).

- Rinet'in kendi veri tabanına ya da 3. şirket (şahıs) veri tabanına erişimi sağlar (Rinet's Database Service).

- Merkezi bilgisayarlar arası bağlantı için rehber açıklamalar sağlar. Bunlardan deneyimli kullanıcılar bireysel olarak da yararlanabilirler. Küçük ya da orta ölçekte kullanıcı grupları için, EDI arayüzünden yararlanarak, düşük maliyetli terminalleri ana bilgisayara bağlar. Küçük ölçekteki reasürans hesaplarının gönderilip alınması

elektronik posta ve EDI için, PC iş istasyonları sağlar. Yazılım geliştiricileri tarafından geliştirilen malzemeyi kullanıcılara Rinet interface'i üzerinden sunar, çok lisanlı destek sağlar. Yazılımın bilgisayara kurulması esnasında, sorun çözümüne yönelik danışmanlık sağlar. Eğitim hizmetleri sunar. Direkt olarak üyelerinin, dolaylı olarak da 3. şahısların çıkarlarını korur (Rinet's Make it Happen Support).

- Üyelerinin yasal ve yapısal altyapılarını oluşturmaları için, onların EDIFACT'ta temsili ve VAN ile konuşabilmeleri için faaliyette bulunur. Yeni EDI çözüm ve hizmetlerinin araştırılması ve tanıtımı konusunda ve son kullanıcıya uygun olmayan koşul ve kuralların tartışılmasında aracı görevini üstlenir. Üyelerinin diğer sigorta ve reasürans kuruluş ya da birlikleriyle ilişkilerindeki çıkarlarını temsil eder (Rinet Acts on Behalf of Its Members).

- İletişimde gönderici ve alıcının yararınadır. EDI standardları, elle kağıt üzerinde oluşturulan bilginin, geçişte, tanımda ve çevirimde yaratabileceği hataları azaltacak ya da tamamen ortadan kaldıracak bilgisayarlar arası iletişimde düzenliliği sağlar. Yeniden şifrelemeyi gereksiz kılan, sadece okunabilir bilginin karşılıklı değişimi yoluyla, alıcıya (receiver) destek sağlar. Reasürans masraflarını azaltarak göndericiye (sender) yarar sağlar (Rinet-Summary of Essentials).

Buraya kadar Rinet'in kuruluş ve ilk yıllarında gözlenen yapısını, kuruluş nedenlerini, üyelerine sağladığı hizmetleri ve yüzeysel olarak işleyişini incelemeye çalıştık. Bundan dolayı genel platformda kalmaya çalışarak, soyut sayılabilecek tanımlamalara gittik. Üye şirketler bağlantılarını nasıl yapıyorlar, ağa girebilmenin fiziki ön koşulları nelerdir, olayın mali portesi nedir gibi daha somut düzeyde bir incelemeyi bir başka yazının konusu yapmak istiyoruz. Ancak ondan sonra sözünü ettiğimiz 18 ülke ve 103 şirket arasında neden bir Türk firmasının olmadığı gibi soruları tartışabileceğiz. Sonraki sayılarda buluşmak üzere...


 

Yılmaz ERSÖZ


 

(1) Data Collection Sheet: "Bilgi işleme işlevlerinden biri olan veri toplama işlevidir. Olaylardan, hareketlerden (TRAN-SACTION) ve oluşan veya gözlenen diğer fenomenlerden kaynaklanan verilerin toplanması, elde edilmesi ve yazılı dokümanlar haline (çekler, faturalar, satış kağıtları, vs.) getirilmesi olarak tanımlanır", Gazi Güder, "Bilgi İşlem Terimleri Sözlüğü", s: 111, Kipaş Dağıtımcılık, istanbul, 1986.

(2) Batch Processing: "Bir bilgi işleme türüdür. Bu tip işlemde bilgiler yığınlar haline getirilir, yığınlar halinde toplanır ve dönemsel olarak işlenir. Gerçek-za-man (REAL-TIME) işlem türüne karşıttır. Bu işlem türündeki sistemlerde kütüklerin anında güncelleştirilmesi çoğu kez gerekli değildir", Gazi Güder, "Bilgi işlem Terimleri Sözlüğü", s:35, Kipaş dağıtımcılık, İstanbul 1986.

(Tablo 1 Rinet News Sayı 9 sayfa 1) (şekil 1 Rinet News Sayı 8 sayfa 2) (şekil 2 Rinet News Sayı 8 sayfa 3) (Şekil 3 An Overvievv of Rinet sayfa 1)

 

Reasuror, Ekim 92, S.6, s. 13 - 14